Złamanie jest to przerwanie ciągłości kości.

Podział złamań:

• zamkniÄ™te – nie ma przerwania ciÄ…gÅ‚oÅ›ci skóry w okolicy uszkodzonej koÅ›ci
• otwarte – uszkodzona jest także skóra; w tym przypadku zawsze przyjmujemy, że rana jest zakażona!

Każdemu złamaniu może towarzyszyć krwawienie (Patrz: Krwotok), dlatego szczególnie przy złamaniach dużych kości np. udowej należy przewidywać możliwość rozwinięcia się wstrząsu hipowolemicznego (Patrz: Wstrząs hipowolemiczny)

Objawy złamania:

• ból
• obrzÄ™k i zmiana zabarwienia skóry (zasinienie)
• znieksztaÅ‚cenie koÅ„czyny (wygiÄ™cie w nienaturalny sposób, skrócenie)
• przy zÅ‚amaniu otwartym – widoczne koÅ›ci i tkanki je otaczajÄ…ce
• utrata funkcji zÅ‚amanej koÅ„czyny
• czasami sÅ‚yszalne tarcie o siebie odÅ‚amów kostnych. Uwaga! NIE WOLNO poruszać zÅ‚amanÄ… koÅ„czynÄ…, by to sprawdzić, ponieważ zÅ‚amane, ostre koÅ„ce koÅ›ci mogÄ… spowodować uszkodzenie naczyÅ„ i nerwów biegnÄ…cych w pobliżu!

Skręcenie

Jest to uszkodzenie struktur okołostawowych (więzadeł, torebki stawowej itp.)
Nie towarzyszy mu uszkodzenie kości.

Najczęściej skręcenie ma miejsce w obrębie następujących stawów:

• barkowo-obojczykowego
• palców
• odcinka szyjnego krÄ™gosÅ‚upa
• kolanowego
• skokowego.

Objawy skręcenia:

• ból
• obrzÄ™k oraz zmiana zabarwienia skóry (zasinienie)
• znieksztaÅ‚cenie stawu na skutek narastajÄ…cego obrzÄ™ku
• utrata ruchomoÅ›ci stawu.

Zwichnięcie
Jest to przemieszczenie przylegajÄ…cych do siebie powierzchni stawowych.
Może towarzyszyć mu uszkodzenie torebki stawowej.

Pomiędzy przemieszczone powierzchnie stawowe mogą dostać się tkanki miękkie, co zdecydowanie utrudnia nastawienie zwichniętego stawu.
Zwichnięciu może towarzyszyć uszkodzenie sąsiadujących naczyń i nerwów, podobnie jak w złamaniu.

Zwichnięcia (urazowe) najczęściej dotyczą następujących stawów:

• ramiennego
• Å‚okciowego
• palców
• skokowego.

Objawy zwichnięcia:

• ból
• znieksztaÅ‚cenie stawu
• przymusowe uÅ‚ożenie
• zasinienie koÅ„czyny, ochÅ‚odzenie, brak wyczuwalnego tÄ™tna – obwodowo w stosunku do zwichniÄ™cia – jeÅ›li ma miejsce ucisk na naczynia
• brak czucia, porażenie koÅ„czyny – obwodowo w stosunku do zwichniÄ™cia – jeÅ›li ma miejsce uszkodzenie nerwów.

W każdym z przedstawionych powyżej trzech przypadkach postępowanie praktyczne jest podobne, dlatego w razie wątpliwości na miejscu zdarzenia nie ma potrzeby ustalenia właściwego rozpoznania – czy jest to złamanie, skręcenie, czy zwichnięcie.

Postępowanie – przy złamaniach, skręceniach i zwichnięciach:

1. Usunięcie odzieży znad miejsca uszkodzenia, można rozciąć
2. Jeśli są obecne rany - przykrycie jałowym opatrunkiem
3. Jeśli jest obecne krwawienie - zatamowanie
4. Stabilizacja uszkodzonej kończyny poprzez unieruchomienie w pozycji w jakiej się znajduje. Nastawienie kończyny może spowodować dodatkowe powikłania między innymi nasilenie krwawienia, uszkodzenie naczyń i nerwów oraz - przy złamaniach zamkniętych - możliwość spowodowania złamania otwartego!

Zasada unieruchomienia jest następująca:

• przy zÅ‚amaniach – unieruchamia siÄ™ dwa sÄ…siadujÄ…ce stawy
• przy uszkodzeniach stawu – unieruchamia siÄ™ staw i sÄ…siadujÄ…ce z nim koÅ›ci
• przy zÅ‚amaniach koÅ„czyn – palce ZAWSZE muszÄ… być widoczne dla zapewnienia kontroli prawidÅ‚owego ukrwienia koÅ„czyny!
• jeÅ›li na miejscu zdarzenia nie ma materiaÅ‚u do unieruchomienia to:
  • jeÅ›li zÅ‚amana jest koÅ„czyny górna można jÄ… unieruchomić, mocujÄ…c do tuÅ‚owia
  • jeÅ›li zÅ‚amana jest koÅ„czyny dolna, można jÄ… unieruchomić razem z drugÄ… koÅ„czynÄ… dolnÄ…
• materiaÅ‚ stosowany do unieruchamiania musi być przymocowany za pomocÄ… np. bandaża lub chust i dzieli siÄ™ na miÄ™kki – części odzieży, poduszki – oraz sztywny np. elementy drewniane, metalowe itp.

Unieruchamiając kończynę, materiał usztywniający najlepiej jest w miarę możliwości wymodelować i dopasować do kształtu uszkodzonej kończyny.

Korzyści wynikające z unieruchomienia:

• zmniejszenie ból na zasadzie braku ruchów uszkodzonej koÅ„czyny (wyeliminowanie tarcia odÅ‚amów kostnych)
• zmniejszenie powikÅ‚aÅ„ – obrzÄ™ku, krwawieÅ„ itp.