Jest to obecność powietrza w jamie opłucnowej (pomiędzy opłucną ścienną i płucną).

Przyczyny:

  • uraz penetrujÄ…cy klatki piersiowej
  • uszkodzenie tchawicy, oskrzeli lub miąższu pÅ‚ucnego, urazowe lub samoistne

Skutki:
Zaburzenie wentylacji przez nagromadzone w opłucnej powietrze, uciskające miąższ płucny.

Wyróżniamy 3 typy odmy:

Odma samoistna

Przyczyny:

  • najczęściej jest wynikiem pÄ™kniÄ™cia pÄ™cherzy rozedmowych
  • do odmy samoistnej predysponujÄ… wczeÅ›niejsze zmiany w miąższu pÅ‚ucnym wywoÅ‚ane: przewlekÅ‚ym nieżytem oskrzeli, astmÄ… oskrzelowÄ…, gruźlicÄ…, sorkoidozÄ… pÅ‚ucnÄ…, pylicÄ… guzami, ropniami pÅ‚uc.
  • może jÄ… poprzedzić znaczny wysiÅ‚ek fizyczny, silny kaszel i parcie
  • przyczyna może być też nieuchwytna, bez wczeÅ›niejszych zmian w pÅ‚ucach

Objawy:

  • nagÅ‚y, ostry, kÅ‚ujÄ…cy ból w klatce piersiowej
  • kaszel
  • duszność
  • pÅ‚ytki oddech
  • tachypnoe (przyspieszony oddech)
  • sinica
  • utrata przytomnoÅ›ci
  • może też wystÄ…pić nagÅ‚y zgon

Postępowanie:

  1. Zapewnienie drożności dróg oddechowych
  2. Odbarczenie odmy przez nakłucie ściany klatki piersiowej grubą igłą w drugiej przestrzenie międzyżebrowej w linii środkowoobojczykowej. UWAGA! Tylko przeszkoleni ratownicy mogą wykonać odbarczenie!
  3. Poprawienie wentylacji zdrowego płuca poprzez ułożenie poszkodowanego na boku po stronie odmy. Stabilizuje to dodatkowo klatkę piersiową
  4. Wezwanie pogotowia ratunkowego
  5. Regularna kontrola podstawowych funkcji życiowych

Odma urazowa

Przyczyny:

  • uszkodzenie opÅ‚ucnej przez zÅ‚amane żebro w przebiegu wypadków komunikacyjnych, upadków z wysokoÅ›ci, masażu poÅ›redniego serca
  • uszkodzenie Å›ciany klatki piersiowej przez ciaÅ‚o obce (zakÅ‚ucie nożem)
  • uszkodzenie jatrogenne (powikÅ‚anie kaniulacji żyÅ‚ centralnych, biopsji)

    • Objawy:

  • jak w odmie samoistnej
  • widoczna rana klatki piersiowej; przedmiot wywoÅ‚ujÄ…cy odmÄ™ może tkwić dalej w ranie
  • syk towarzyszÄ…cy ruchom oddechowym sÅ‚yszalny w miejscu uszkodzenia Å›ciany klatki piersiowej spowodowany przeciekiem powietrza.

Postępowanie:

  1. Udrożnienie dróg oddechowych
  2. Otwartą ranę klatki piersiowej zabezpieczyć szczelnym, najlepiej foliowym, jałowym opatrunkiem. Ma to za zadanie zapobiec dalszemu dopełnianiu się odmy. Jeśli nim nie dysponujemy, ranę przykryć ręką lub należy poszukać innego materiału, aby ranę zamknąć.
  3. W odmie obustronnej należy najpierw wykonać głębokie wdmuchnięcie powietrza do płuc (patrz: resuscytacja krążeniowo-oddechowa) i na szczycie wdechu założyć opatrunek na rany klatki piersiowej.
  4. Ciało obce penetrujące ścianę klatki piersiowej należy pozostawić w miejscu penetracji. Trzeba je ustabilizować tak, aby nie powodowało dalszych uszkodzeń i uszczelnić opatrunkiem ranę wokół.
  5. Ułożenie poszkodowanego na chorym boku
  6. Wezwanie pomocy
  7. Regularna kontrola podstawowych funkcji życiowych

Odma wentylowa

Aby zrozumieć mechanizm tej odmy, najprościej wyobrazić sobie opłucną jako 2 szczelne worki włożone jeden w drugi. W prawidłowo działającym płucu rozciąganie worka zewnętrznego powoduje również rozciąganie tego położonego wewnątrz i powietrze jest dzięki temu zasysane przez górne drogi oddechowe do płuc. Jeśli jednak z zewnętrznym worku zrobimy dziurę, jego rozciąganie spowoduje napływ powietrza przez tą dziurę, a worek wewnętrzny zostanie uciśnięty przez to powietrze i nie dojdzie do zassania powietrza drogami oddechowymi. Tak właśnie powstaje odma wentylowa.

Skutki:

  • każdy wdech powoduje dopeÅ‚nienie siÄ™ odmy bez możliwoÅ›ci ewakuacji powietrza z opÅ‚ucnej w trakcie wydechu. GromadzÄ…ce siÄ™ powietrze może nawet spowodować ucisk na stronÄ™ zdrowÄ… i tam też zaburzać wentylacjÄ™.
  • rosnÄ…ce ciÅ›nienie w klatce piersiowej zmniejsza powrót krwi żylnej do serca.

Objawy:

  • silny, nagÅ‚y, kÅ‚ujÄ…cy ból w klatce piersiowej
  • pÅ‚ytki i szybki oddech
  • duszność
  • sinica
  • poszerzone żyÅ‚y szyjne
  • objawy wstrzÄ…su na skutek zmniejszonego powrotu żylnego
  • nie leczona może prowadzić do utraty przytomnoÅ›ci i zatrzymania krążenia

Postępowanie:

Odbarczenie odmy przez nakłucie ściany klatki piersiowej grubą igłą w drugiej przestrzenie międzyżebrowej w linii środkowoobojczykowej. Na igłę należy nałożyć gumowy balon z niewielkim otworem. W trakcie wdechu opróżniony balon zapobiegnie niekontrolowanemu napływowi powietrza do jamy opłucnowej przez igłę, natomiast w momencie wydechu powietrze będzie mogło się ewakuować przez otwór w balonie.
UWAGA! Tylko przeszkoleni ratownicy mogą wykonać odbarczenie!