Utrata przytomności - to stan, w którym poszkodowany nie reaguje na bodźce zewnętrzne.

Przyczyny utraty przytomności:

• urazy - zwykle urazy gÅ‚owy
• wstrzÄ…s
• padaczka, udar mózgu i inne choroby ukÅ‚adu nerwowego
• choroby metaboliczne - cukrzyca
• choroby ukÅ‚adu krążenia - zawaÅ‚ serca, nagÅ‚e zatrzymanie krążenia
• choroby ukÅ‚adu oddechowego - ostra niewydolność oddechowa
• substancje chemiczne - alkohol, leki, jady zwierzÄ™ce
• zadÅ‚awienie, przegrzanie, hipotermia, utopienie, reakcja uczuleniowa, porażenie prÄ…dem elektrycznym i inne zwiÄ…zane z wpÅ‚ywem Å›rodowiska

Stan utraty przytomności może trwać kilka minut lub nawet wiele dni.

Do oceny stopnia przytomności wykorzystuje się skalę Glasgow (Glasgow Coma Scale)

Ilość zdobytych punktów pozwala na różnicowanie stopnia urazu.
15 - pełna świadomość
3 - głęboko nieprzytomny
W celu oceny progresji/regresji zmian u poszkodowanego badanie należy powtarzać w określonych przedziałach czasu.

Następstwa utraty przytomności:

• niedrożność dróg oddechowych spowodowana opadaniem nagÅ‚oÅ›ni i jÄ™zyka do tylnej Å›ciany gardÅ‚a - wymagane rÄ™koczyny udrażniajÄ…ce drogi oddechowe
• zalanie dróg oddechowych Å›linÄ… bÄ…dź treÅ›ciÄ… żoÅ‚Ä…dkowÄ… - wymagana pozycja bezpieczna

Rozpoznanie:

• źrenice
  • reakcja na Å›wiatÅ‚o - obecna/nieobecna (Å›mierć kliniczna, zatrucie)
  • szerokość źrenic - wÄ…skie (narkotyki), szerokie (Å›mierć kliniczna)
  • symetria - obecna/brak (uraz gÅ‚owy)
• skóra wokół oczu - krwiak okularowy, zasinienie wokół oczu (zÅ‚amanie podstawy czaszki)
• nos
  • krwotok z nosa
  • wyciek pÅ‚ynu mózgowo-rdzeniowego (zÅ‚amanie podstawy czaszki)
• jama ustna
  • zapach alkoholu
  • zapach acetonu (Å›piÄ…czka cukrzycowa)
  • inny zapach (różne zatrucia)
  • ciaÅ‚a obce
  • ocena tylnej Å›ciany gardÅ‚a - krew, pÅ‚yn mózgowo-rdzeniowy (zÅ‚amanie podstawy czaszki)
• ucho - krew, pÅ‚yn mózgowo-rdzeniowy (zÅ‚amanie podstawy czaszki)
• żyÅ‚y szyjne zewnÄ™trzne
  • zapadniÄ™te (wstrzÄ…s hipowolemiczny)
  • wypeÅ‚nione (tamponada serca, odma prężna)
• koÅ„czyny - napiÄ™cie mięśniowe
• klatka piersiowa
  • rany - gÅ‚Ä™bokość, naruszenie opÅ‚ucnej, odma
  • skóra - siniaki wskazujÄ… na miejsca urazów
• jama brzuszna
  • siniak pod prawym Å‚ukiem żebrowym (uraz wÄ…troby)
  • siniak pod lewym Å‚ukiem żebrowym (uraz Å›ledziony)
  • rany - gÅ‚Ä™bokość, wytrzewienie
  • opory patologiczne - gromadzenie siÄ™ pÅ‚ynu, krwotok wewnÄ™trzny
• miednica - ocena stabilnoÅ›ci miednicy

Postępowanie:

1. Wezwanie pomocy
2. Ocena oddechu. Patrz: Resuscytacja krążeniowo-oddechowa
3. Analiza przyczyn i możliwych następstw.
4. Jeżeli poszkodowany oddycha, po wykluczeniu urazów - ułożenie w pozycji bezpiecznej i regularna kontrola oddechu.

Pozycja bezpieczna

1. Ratownik przywodzi kończyny górne poszkodowanego do tułowia
2. Kończyny dolne układa razem
3. Klęka z tej strony poszkodowanego, w którą zamierza go obrócić
4. Rękę bliższą sobie układa pod kątem 90 st. a następnie zgina w łokciu tak, aby dłoń była skierowana ku górze
5. Dalszą rękę przekłada w poprzek klatki piersiowej poszkodowanego i kładzie jej dłoń pod bliższym sobie policzkiem ofiary
6. Zgina dalszą kończynę dolną poszkodowanego w kolanie i stabilizuje podkładając stopę pod drugą kończynę
7. Stabilizując dalszą kończynę górną poszkodowanego przy policzku ofiary jedną ręką, drugą ręką ciągnie do siebie uniesione kolano. Poszkodowany obraca się w stronę ratownika.
8. Ratownik układa kończynę, za którą ciągnął poszkodowanego tak, aby staw biodrowy i kolanowy były zgięte pod kątem prostym
9. Odgina głowę poszkodowanego ku tyłowi aby udrożnić drogi oddechowe
10. Gdy to konieczne, wkłada rękę podłożoną pod policzek głębiej pod głowę aby utrzymać odgięcie głowy ku tyłowi
11. Okrywa poszkodowanego chroniąc przed utratą ciepła
12. Regularnie sprawdza oddech
13. Po 30 minutach należy położyć poszkodowanego na drugim boku.

Pozycja bezpieczna zapewnia drożność dróg oddechowych, umożliwia kontrolę stanu poszkodowanego (oddech) i ponowne ułożenie na plecach w celu rozpoczęcia resuscytacji, minimalizuje również możliwość dalszych uszkodzeń ciała poszkodowanego.